Πέμπτη, 9 Σεπτεμβρίου 2010

Μια συγκλονιστική ταινία-έκπληξη από την Κίνα «Ο λάκκος» (The Ditch) του Γουάνγκ Μπινγκ

Ευαγγελία Ράντου και Αριαν Λάμπετ, οι δύο φίλες της ταινίας

Μια συγκλονιστική ταινία από την Κίνα «Ο λάκκος» (The Ditch) του Γουάνγκ Μπινγκ, ταινία-έκπληξη του διαγωνιστικού τμήματος του 67ου Κινηματογραφικού Φεστιβάλ της Βενετίας, κατάφερε, χάρη στο πολιτικά τολμηρό θέμα της αλλά και στη δυνατή εικαστικά γραφή της, να βρεθεί ανάμεσα στα φαβορί για το Χρυσό Λιοντάρι.


Ευαγγελία Ράντου και Αριαν Λάμπετ, οι δύο φίλες της ταινίας Βέβαια, με πρόεδρο τον Κουέντιν Ταραντίνο δεν μπορείς να προβλέψεις πού τελικά θα δοθεί το μεγάλο βραβείο.
Η πρώτη αυτή μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας του διευθυντή φωτογραφίας και γνωστού ντοκιμαντερίστα Γουάνγκ Μπινγκ, γυρισμένη κρυφά στην έρημο Γκόμπι, αναφέρεται στην περίοδο της «πολιτιστικής επανάστασης» του Μάο στη δεκαετία του '50 και στη διαδικασία αναμόρφωσης των υποτιθέμενων μεσοαστικής τάξης «δεξιών απόψεων αντιφρονούντων» με την εξορία τους σε στρατόπεδα εργασίας, όπου οι περισσότεροι πέθαιναν από το υπερβολικό κρύο, τη σκληρή εργασία και τον λιμό.

Η ταινία αφηγείται την τραγωδία μιας ομάδας διανοούμενων αστών που ρίχτηκαν κυριολεκτικά στους λάκκους μιας αφιλόξενης ερήμου. Με βάση μια λεπτομερή έρευνα και καταθέσεις των λιγοστών επιζησάντων, ο Γουάνγκ Μπινγκ καταγράφει με μελανά χρώματα σκηνές που συχνά αγγίζουν τα όρια της φρίκης. Οι κρατούμενοι, σπρωγμένοι από την πείνα, αναγκάζονται να κλέβουν μέλη των νεκρών για να τα τρώνε (σε μια από τις πιο φρικτές σκηνές ένας απ' αυτούς μαζεύει και τρώει το ξερατό ενός άλλου που είχε φάει ένα ποντίκι). Μια απεγνωσμένη γυναίκα ανακαλύπτει το ακρωτηριασμένο πτώμα του νεκρού άντρα της σ' ένα αχανές, σπαρμένο με ερασιτεχνικούς τάφους, τοπίο. Η κάμερα ακολουθεί τα πρόσωπα στους μισοσκότεινους, κλειστοφοβικούς διαδρόμους των φτιαγμένων ειδικά για τους κρατούμενους λάκκων και δημιουργεί εφιαλτική ατμόσφαιρα. Οι ηθοποιοί αποδίδουν με τον καλύτερο τρόπο τον απέλπιδα αγώνα τους για επιβίωση.

Η σχέση μιας κόρης με τον ετοιμοθάνατο πατέρα της αλλά και με τη στενή της φίλη είναι στο επίκεντρο της ταινίας της Αθηνάς - Ραχήλ Τσαγγάρη, «Attenberg» (έτσι λάθος προφέρει η ηρωίδα το όνομα του Ατέμπορο, δημοσιογράφου-αφηγητή ντοκιμαντέρ του BBC για τα ζώα).
Η Τσαγκάρη περιγράφει τη σχέση αυτή με εικαστικά όμορφες εικόνες. Ηδη η αρετή της αυτή είχε εντυπωσιάσει στην πρώτη, ανεξάρτητη, πειραματική ταινία της, «The Slow Business of Going», που είχαμε δει στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Οι σκηνές, ιδιαίτερα με τον πατέρα, έχουν τρυφερότητα και αρκετή πρωτοτυπία, ακόμη και χιούμορ -οι καλύτερες αναμφισβήτητα της ταινίας.
Εκείνο, όμως, που προκαλεί χάσμα είναι η προσπάθεια της σκηνοθέτριας να σοκάρει αλλά και να συνδέσει δύο άσχετα μεταξύ τους είδη: ένα αφηγηματικό, κάπως ρεαλιστικό στιλ με το πειραματικό της πρώτης της ταινίας.

Το «Attenberg» αρχίζει με μια σκηνή που μοιάζει να βγήκε από τον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου, που κάνει μια μικρή εμφάνιση. Μια από τις δύο γυναίκες, η Μπέλα, προσπαθεί να μάθει στην άλλη, τη Μαρίνα, να φιλά. Για αρκετά λεπτά βλέπουμε τη μία να προσπαθεί να γλείψει τη γλώσσα της άλλης, με τη Μαρίνα να επιμένει πως δεν αισθάνεται τίποτα το σεξουαλικό («μοιάζει με γυμνοσάλιαγκα», λέει). Η σκηνή ίσως να αρέσει στον Ταραντίνο, αλλά πρέπει να πω ότι είναι δοσμένη απλώς για να σοκάρει, στοιχείο που συχνά παραμερίζει ή και υποβιβάζει το βασικό θέμα. Δεν βοηθούν και οι επιτηδευμένοι, βαρύγδουποι διάλογοι, που κύριο στόχο έχουν απλά και μόνο να σοκάρουν -σε μια σκηνή η Μπέλα μιλάει για δέντρα γεμάτα πέη, πλαδαρά, ζεστά, μαραμένα κ.λπ... Ειπωμένοι με έναν εντελώς ουδέτερο, χωρίς αίσθημα, τρόπο, δίνουν στα πρόσωπα μια αίσθηση ζόμπι -δεν ξέρω αν αυτός ήταν ο στόχος της Τσαγκάρη.

Σίγουρα έχει ταλέντο και μια ξεχωριστή ματιά. Φτάνει στο μέλλον να μην προσπαθεί να εντυπωσιάσει, και να αφήσει την καρδιά της να μιλήσει με ειλικρίνεια, χωρίς ξένες επιρροές, για πράγματα που την αφορούν και την προβληματίζουν άμεσα.

Στο πνεύμα του Ταραντίνο είναι σίγουρα η κινεζική ταινία «Ο ντετέκτιβ Ντι και το μυστήριο της Φωτιάς-Φάντασμα» του Τσούι Χαρκ (από τους σκηνοθέτες που έχουν επηρεάσει τον δημιουργό του «Pulp Fiction»). Ενας ντετέκτιβ αναλαμβάνει να βοηθήσει μια πριγκίπισσα ν' ανέβει στον θρόνο της δυναστείας Τανγκ και μπλέκει σε μια μυστηριώδη συνωμοσία. Σκηνοθετημένη με το γνωστό εντυπωσιακό, με αξεπέραστες σκηνές δράσης, στιλ του σκηνοθέτη, είναι πιθανόν να προταθεί από τον Ταραντίνο για κάποιο από τα βραβεία. * 

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ